ทำความเข้าใจ TRC-721: มาตรฐาน NFT ที่ใช้เก็บงานศิลปะบนเครือข่าย TRON

ทีมบรรณาธิการ APENFT Asia · ตรวจสอบข้อเท็จจริงกับแหล่งข้อมูลทางการแล้ว

TRC-721 คืออะไร และทำไมคนในวงการ NFT ไทยควรรู้จัก

TRC-721 คือมาตรฐานโทเคนที่ไม่สามารถแทนกันได้ (non-fungible token) บนบล็อกเชน TRON ในเอกสารทางการของ TRON ใช้ชื่อว่า TIP-721 สถานะ Final สร้างขึ้นเมื่อปลายปี 2020 และระบุชัดว่าออกแบบให้เข้ากันได้กับ EIP-721 ซึ่งเป็นมาตรฐาน ERC-721 ฝั่ง Ethereum พูดง่าย ๆ คือ TRC-721 เป็น “ภาษากลาง” ที่ทำให้กระเป๋า มาร์เก็ตเพลส และแอปต่าง ๆ บน TRON เข้าใจตรงกันว่าโทเคนหมายเลขนี้เป็นของใคร โอนอย่างไร และชี้ไปที่ข้อมูลชิ้นงานตรงไหน

คนไทยจำนวนมากรู้จักคำว่า APENFT จากเหรียญที่โผล่มาในบัญชี Binance หลังได้รับแอร์ดรอป แล้วสับสนว่า “เหรียญ NFT” คือ NFT แบบงานศิลปะหรือเปล่า คำตอบคือไม่ใช่ เหรียญ NFT เป็นโทเคน TRC-20 ที่แบ่งย่อยได้ ใช้ซื้อขายเป็นหน่วยได้เหมือนเหรียญทั่วไป ส่วน TRC-721 คือโครงสร้างที่ใช้ห่อชิ้นงานศิลปะแต่ละชิ้นให้กลายเป็นโทเคนที่ไม่ซ้ำกัน ถ้าอยากเข้าใจตัวเหรียญเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ โครงสร้างอุปทานและสัญญาของเหรียญ NFT

ชื่อในเอกสาร

TIP-721 (TRC-721)

สถานะ

Final

ประเภท

Standards Track / TRC

ความเข้ากันได้

EIP-721 (ERC-721)

อินเทอร์เฟซบังคับ

TRC721 + TRC165

ส่วนเสริม

Metadata, Enumerable

ฟิลด์เมทาดาทาหลัก

name, description, image

กลไกภายในของ TRC-721: เจ้าของ การโอน และการอนุมัติ

สัญญาอัจฉริยะที่อ้างว่าเป็น TRC-721 ต้องมีฟังก์ชันชุดเดียวกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้ทุกแอปอ่านข้อมูลได้เหมือนกัน ฟังก์ชันหลักที่ควรรู้จักมีดังนี้

• ownerOf บอกว่าโทเคนหมายเลขหนึ่งเป็นของที่อยู่ไหน นี่คือหัวใจของคำว่า “ความเป็นเจ้าของบนเชน”
• balanceOf นับว่าที่อยู่หนึ่งถือ NFT ในคอลเลกชันนั้นกี่ชิ้น
• transferFrom และ safeTransferFrom ใช้โอนชิ้นงาน แบบ safe จะเช็กก่อนว่าปลายทางที่เป็นสัญญารับ NFT ได้จริง ป้องกันชิ้นงานติดค้างในสัญญาที่ไม่รองรับ
• approve และ setApprovalForAll ใช้มอบสิทธิ์ให้ที่อยู่อื่น เช่น มาร์เก็ตเพลส โอนชิ้นงานแทนเราได้ตอนขาย

จุดที่นักสะสมควรระวังที่สุดคือ setApprovalForAll เพราะเป็นการให้สิทธิ์โอน ทุกชิ้น ในคอลเลกชันนั้น หากเผลอกดอนุมัติให้เว็บปลอม มิจฉาชีพสามารถดึงงานทั้งหมดออกจากกระเป๋าได้โดยไม่ต้องรู้ seed phrase เลย นี่คือรูปแบบการโจมตีที่พบบ่อยในแคมเปญแอร์ดรอป NFT ปลอม รายละเอียดวิธีป้องกันอยู่ในหน้า APENFT ปลอดภัยไหม และกลโกงที่พบบ่อย

อีกเรื่องที่นักพัฒนาควรรู้คือฟังก์ชันรับโทเคน onTRC721Received เอกสาร TIP-721 ระบุว่าค่า magic value ฝั่ง TRON ต่างจาก Ethereum ดังนั้นถ้าคัดลอกโค้ด ERC-721 มาใช้ตรง ๆ โดยไม่ปรับ อาจโอนเข้าสัญญาไม่สำเร็จ นี่เป็นตัวอย่างที่ดีว่า “เข้ากันได้” ไม่ได้แปลว่า “เหมือนกันทุกบรรทัด”

เมทาดาทาและที่เก็บไฟล์งานจริง

ตัวโทเคนบนเชนไม่ได้เก็บไฟล์ภาพขนาดใหญ่ไว้ในตัว สิ่งที่อยู่บนเชนคือหมายเลขโทเคน เจ้าของ และลิงก์ tokenURI ที่ชี้ไปยังไฟล์ JSON ซึ่งมีฟิลด์อย่างน้อย name, description และ image ฟิลด์ image จะชี้ต่อไปยังไฟล์ภาพหรือวิดีโออีกที ความน่าเชื่อถือของ NFT จึงขึ้นอยู่กับว่าไฟล์เหล่านี้ถูกเก็บไว้ที่ไหนด้วย

กรณีของ APENFT ไวต์เปเปอร์ระบุว่าโครงการสร้างบน TRON และ Ethereum และใช้ BitTorrent File System (BTFS) จัดเก็บข้อมูลงานศิลปะ ซึ่งเป็นพื้นที่เก็บข้อมูลแบบกระจายศูนย์ในเครือ BitTorrent ข้อควรรู้คือโดเมน btfs.io ปัจจุบันเปลี่ยนเส้นทางไปที่ bttinfergrid.ai แล้ว การพึ่งพาลิงก์ภายนอกจึงเป็นความเสี่ยงที่ผู้ถือ NFT ทุกเชนต้องประเมินเอง ดูความเชื่อมโยงของ BitTorrent กับ APENFT ได้ที่ หน้า BitTorrent และ BTT

TRC-721 เทียบ TRC-20, TRC-1155 และ ERC-721

คำถามที่เจอบ่อยในกลุ่มเทรดเดอร์ไทยคือ “ถ้าเหรียญ NFT เป็น TRC-20 แล้ว TRC-721 ใช้ทำอะไร” ตารางด้านล่างสรุปความต่างแบบเห็นภาพ เน้นเฉพาะข้อมูลที่มีในเอกสารมาตรฐาน

TRC-1155 หรือ TIP-1155 เป็น Multi Token Standard สถานะ Final สร้างในปี 2022 จุดเด่นคือสัญญาเดียวจัดการโทเคนได้หลายประเภท ทั้งแบบแทนกันได้ แทนกันไม่ได้ และกึ่งแทนกันได้ และมีฟังก์ชัน safeBatchTransferFrom สำหรับโอนหลายรายการในธุรกรรมเดียว ช่วยลดต้นทุนค่าธรรมเนียม จึงเหมาะกับเกมที่มีไอเทมซ้ำจำนวนมาก ส่วน TRC-721 ยังเป็นตัวเลือกหลักเมื่อต้องการให้ชิ้นงานหนึ่งชิ้นมีตัวตนชัดเจน เช่น งานศิลปะชิ้นเอก

ยังมีอีกรูปแบบที่ควรรู้จักคือ TRC-404 ซึ่ง NFT Pump แพลตฟอร์มเปิดตัวคอลเลกชันของ APENFT ที่เปิดเมื่อกันยายน 2024 นำมาใช้ร่วมกับการตั้งราคาแบบ bonding curve แนวคิดนี้พยายามผสม NFT กับโทเคนที่ซื้อขายได้ในตัว อย่างไรก็ตาม TRC-404 ไม่ได้อยู่ในรายการมาตรฐาน Final ที่เราตรวจสอบ จึงควรมองว่าเป็นรูปแบบเชิงทดลองที่มีความเสี่ยงสูงกว่า

เทียบ TRC-721 กับ ERC-721 แบบตรงไปตรงมา

ในแง่โครงสร้างโค้ด ทั้งสองแทบเป็นพี่น้องกัน ต่างกันที่สภาพแวดล้อม TRON ใช้ระบบ Energy และ Bandwidth แทน gas แบบ Ethereum ที่อยู่กระเป๋าขึ้นต้นด้วยตัว T แทน 0x และระบบนิเวศของมาร์เก็ตเพลสมีขนาดเล็กกว่ามาก ผลคือค่าธรรมเนียมบน TRON มักคาดเดาได้และต่ำ แต่สภาพคล่องของตลาด NFT ก็ต่ำตามไปด้วย การเลือกเชนสำหรับงานศิลปะจึงไม่ควรดูแค่ค่าธรรมเนียม ลองเปรียบเทียบภาพรวมของแต่ละเชนเพิ่มได้ที่ APENFT บนหลายเครือข่าย

การแปลงงานศิลปะเป็นโทเคนบน TRON: กรณีศึกษาคอลเลกชัน APENFT

ตัวอย่างที่ชัดที่สุดของการใช้ TRC-721 กับงานศิลปะระดับโลกคือภาพ Femme nue couchée au collier ของ Pablo Picasso วาดในปี 1932 ซึ่งกองทุน JUST NFT Fund ของ Justin Sun ซื้อไว้เมื่อเมษายน 2021 ในราคาที่มีรายงานว่าประมาณ 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไวต์เปเปอร์ AINFT ระบุว่า NFT ของภาพนี้อยู่บนสัญญา TRC-721 ที่อยู่ TCzUYnFSwtH2bJkynGB46tWxWjdTQqL1SG ใครก็สามารถนำที่อยู่นี้ไปค้นบน Tronscan เพื่อดูประวัติบนเชนได้เอง

สิ่งสำคัญที่ต้องแยกให้ออกคือ การถือ NFT ของงานศิลปะ ไม่ได้แปลว่าได้กรรมสิทธิ์ตามกฎหมายในวัตถุจริงโดยอัตโนมัติ สิทธิ์ที่ติดมากับโทเคนขึ้นอยู่กับข้อตกลงนอกเชน ซึ่งกรณีของประติมากรรม Le Nez ของ Giacometti เป็นตัวอย่างที่ดี งานชิ้นนี้ถูกประกาศเป็นการบริจาคให้มูลนิธิในปี 2021 แต่ต่อมาในปี 2025 กลายเป็นประเด็นข้อพิพาททางกฎหมายระหว่าง Justin Sun กับ David Geffen โดยแต่ละฝ่ายให้ข้อเท็จจริงไม่ตรงกัน และผลของคดียังไม่มีการยืนยัน ศึกษารายละเอียดคอลเลกชันทั้งหมดได้ที่ คอลเลกชันงานศิลปะของ APENFT

ค่ารอยัลตี้ของศิลปินในโลก TRC-721

ศิลปินไทยหลายคนสนใจ NFT เพราะได้ยินว่า “ขายต่อกี่ทอดก็ได้ค่ารอยัลตี้” ความจริงคือมาตรฐาน TIP-721 ไม่มีฟังก์ชันเกี่ยวกับค่ารอยัลตี้เลย ทั้งในส่วนบังคับและส่วนเสริม ค่ารอยัลตี้จึงเกิดขึ้นได้สองทาง ทางแรกคือมาร์เก็ตเพลสตั้งกติกาหักค่าตอบแทนให้ศิลปินเมื่อมีการขายผ่านแพลตฟอร์มนั้น ทางที่สองคือผู้สร้างเขียนสัญญาเพิ่มเองให้บังคับจ่าย ซึ่งก็ยังถูกเลี่ยงได้หากผู้ซื้อผู้ขายโอนกันตรง ๆ นอกแพลตฟอร์ม

สำหรับ AINFT Market (เดิมคือ APENFT Marketplace) ช่วงเปิดตัวในปี 2022 โครงการประกาศว่าไม่เก็บค่าธรรมเนียมการซื้อขายช่วงแรก และค่า gas ต่ำกว่า 1 ดอลลาร์ แต่ตารางค่าธรรมเนียมและนโยบายค่ารอยัลตี้ปัจจุบันยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการ ศิลปินที่ตั้งใจลงงานควรอ่านเงื่อนไขบนหน้าแพลตฟอร์มโดยตรง และดูรีวิวฟีเจอร์ได้ที่ รีวิวมาร์เก็ตเพลส APENFT

ค่าธรรมเนียมเมื่อโอนหรือซื้อขาย NFT บน TRON

ทุกการเรียกสัญญาอัจฉริยะบน TRON ใช้ทรัพยากรสองแบบ คือ Energy สำหรับการประมวลผลสัญญา และ Bandwidth สำหรับขนาดข้อมูลธุรกรรม ในช่วงที่เขียนบทความ ราคา Energy อยู่ที่ 100 sun ต่อหน่วย และ Bandwidth ราคา 1,000 sun ต่อไบต์ แต่ละบัญชีได้ Bandwidth ฟรีวันละ 600 หน่วย พารามิเตอร์เหล่านี้ปรับได้ผ่านการโหวตของ TRON จึงควรเช็กตัวเลขล่าสุดเสมอ

เพื่อให้เห็นภาพ การโอนเหรียญ NFT แบบ TRC-20 ไปยังที่อยู่ที่เคยถือเหรียญนี้ใช้ประมาณ 14,309 Energy หรือราว 1.43 TRX หากต้องเผา TRX จ่าย ส่วนการโอนไปยังที่อยู่ใหม่ใช้ราว 29,309 Energy สำหรับ TRC-721 ค่าใช้จ่ายขึ้นกับโค้ดของแต่ละสัญญา เราไม่มีตัวเลขวัดจริงที่ใช้ได้ทุกคอลเลกชัน จึงแนะนำให้ประเมินด้วย เครื่องคำนวณค่า Energy ของ TRON และเตรียม TRX ไว้ในกระเป๋าให้พอเสมอ

วิธีตรวจสอบ NFT แบบ TRC-721 ก่อนซื้อ

ไม่ว่าจะซื้อจากมาร์เก็ตเพลสไหน ขั้นตอนตรวจสอบพื้นฐานใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ช่วยกันความเสียหายได้มาก

TRC-721 ยังมีอนาคตไหมหลังการรีแบรนด์เป็น AINFT

ตั้งแต่ APENFT รีแบรนด์เป็น AINFT เมื่อ 9 ตุลาคม 2025 ทิศทางของโครงการขยับจากการเทรด NFT ไปสู่โครงสร้างพื้นฐานด้าน AI สัญลักษณ์ NFT ยังคงเดิม สัญญาเดิมไม่เปลี่ยน และไม่ต้องสวอปเหรียญ ส่วนมาร์เก็ตเพลสย้ายมาอยู่ที่ marketplace.ainft.com ภายใต้ชื่อ AINFT Market ข้อมูลจากสื่อ Protos ระบุว่าวอลุ่มเฉลี่ยของมาร์เก็ตเพลสอยู่ที่ราว 6 ดอลลาร์ต่อวัน ซึ่งสะท้อนว่าตลาด NFT บน TRON ซบเซามาก

มุมมองของเราคือ TRC-721 ในฐานะมาตรฐานเทคนิคยังใช้งานได้ดีและเป็นส่วนสำคัญของเครือข่าย แต่ความคึกคักของตลาดเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ผู้ที่อยากสร้างหรือสะสม NFT บน TRON ควรมองเรื่องสภาพคล่อง ความต่อเนื่องของแพลตฟอร์ม และความปลอดภัยของไฟล์งาน มากกว่าแค่ค่าธรรมเนียมที่ถูก สำรวจโครงการที่ยังเคลื่อนไหวและที่ร้างไปแล้วได้ใน ไดเรกทอรีโครงการ NFT บน TRON และถ้าต้องการภาพรวมทั้งหมดของโครงการ เริ่มอ่านได้จาก หน้าแรก APENFT คืออะไร

สรุปสั้นที่สุด: เหรียญ NFT คือ TRC-20 ใช้ซื้อขายเป็นหน่วย ส่วน TRC-721 คือบัตรประจำตัวของงานแต่ละชิ้น สองอย่างนี้อยู่ในระบบนิเวศเดียวกัน แต่ทำหน้าที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง