Điểm chính
- Bộ sưu tập nghệ thuật APENFT được xây từ năm 2021, chủ yếu nhờ các tác phẩm Justin Sun mua rồi tặng lại: Picasso, Beeple, Pak, TPunk #3442 và sau này là Comedian của Cattelan.
- Bức Warhol đã được bán lại dưới dạng NFT lấy 2,8 triệu BUSD, tiền này dùng để đốt khoảng 1,03 nghìn tỷ đồng NFT.
- Tượng Le Nez của Giacometti từng được công bố tặng cho APENFT nhưng nay là đối tượng tranh chấp pháp lý, kết quả chưa ngã ngũ.
- Giữ đồng NFT không đồng nghĩa với sở hữu một phần các tác phẩm. Con số “trị giá hơn 200 triệu nhân dân tệ” là do dự án tự công bố.
- Đầu tư nghệ thuật số có thanh khoản thấp và rủi ro cao. Hãy tách bạch giá trị tác phẩm với giá token.
Bộ sưu tập nghệ thuật APENFT ra đời từ đâu
APENFT đăng ký tại Singapore vào cuối tháng 3 năm 2021 với sứ mệnh rất tham vọng: đưa các tác phẩm nghệ thuật đẳng cấp thế giới lên blockchain dưới dạng NFT, làm cầu nối giữa giới sưu tầm truyền thống và thị trường tiền mã hóa. Dự án xây trên TRON, lưu dữ liệu tác phẩm trên hệ lưu trữ phân tán BTFS, và ra mắt cả một quỹ “Art Dream Fund” trị giá 100 triệu USD để hỗ trợ nghệ sĩ.
Khác với nhiều dự án NFT chỉ phát hành ảnh đại diện, APENFT dựa vào những cái tên lớn: Picasso, Warhol, Beeple, Pak. Phần lớn tác phẩm được Justin Sun, nhà sáng lập TRON, hoặc quỹ JUST NFT Fund của ông mua về rồi chuyển cho APENFT Foundation. Bạn có thể đọc thêm về vai trò của ông trong hồ sơ Justin Sun.
Sau khi dự án đổi tên thành AINFT và chuyển hướng sang hạ tầng AI, bộ sưu tập vẫn được liệt kê trong phụ lục sách trắng V2.0 với tên “The AINFT Art Collection”.
Danh mục tác phẩm chính
| Tác phẩm | Nghệ sĩ | Cách có được |
|---|---|---|
| Femme nue couchée au collier | Picasso | Mua 2021, ~20 triệu USD |
| Three Self-Portraits | Andy Warhol | Mua ~2 triệu USD, NFT đã bán lại |
| Ocean Front | Beeple | Sun mua 6 triệu USD, tặng |
| ABUNDANCE (bộ 5) | Beeple | Giá chưa công bố |
| The Fungible Collection (1.686 Cube) | Pak | Phiên Sotheby’s 2021 |
| The Computer in Society | Boris Artzybasheff | Giá chưa công bố |
| Comedian | Maurizio Cattelan | Sun mua 6,2 triệu USD |
| TPunk #3442 “Joker” | TPunks | 120 triệu TRX, tặng |
Một vài ghi chú về từng nhóm:
Picasso: tác phẩm được token hóa trên TRON
Femme nue couchée au collier (1932) vẽ Marie-Thérèse Walter, nàng thơ nổi tiếng của Picasso. Theo tin từ Bloomberg, quỹ JUST NFT Fund mua bức tranh vào tháng 4 năm 2021 với giá khoảng 20 triệu USD. Phiên bản NFT của nó được đúc theo chuẩn TRC-721 tại hợp đồng TCzUYnFSwtH2bJkynGB46tWxWjdTQqL1SG. Nếu bạn chưa rõ chuẩn này hoạt động ra sao, hãy đọc bài giải thích TRC-721.
Warhol NFT: được bán để đốt token
Three Self-Portraits (1986) của Andy Warhol được mua với giá khoảng 2 triệu USD. Chỉ vài tháng sau, NFT của tác phẩm được bán trên Binance NFT với giá 2,8 triệu BUSD. Sau một cuộc bỏ phiếu của người nắm giữ, APENFT dùng 2,52 triệu BUSD mua lại và đốt khoảng 1,03 nghìn tỷ đồng NFT. Đây là đợt đốt lớn có ghi chép rõ ràng nhất của dự án. Sách trắng vẫn liệt kê tác phẩm trong phụ lục, nên khi đọc danh sách, bạn cần nhớ rằng NFT của nó đã đổi chủ.
Beeple và Pak: nghệ thuật sinh ra trên chuỗi
Ocean Front của Beeple được Justin Sun mua với giá 6 triệu USD rồi tặng cho APENFT. Ngoài ra còn bộ ABUNDANCE gồm 5 tác phẩm kèm thành phần vật lý (ABUNDANCE, GIGACHAD, REBIRTH, BIOLOGICAL COLLECTIBLE, JANUARY 1ST 2021), giá mua chưa được công bố.
Với Pak, Justin Sun mua 1.686 khối Cube trong phiên The Fungible Collection do Sotheby’s hợp tác với Nifty Gateway tổ chức. Lưu ý: ông không mua tác phẩm “The Switch” nổi tiếng trong cùng phiên đó, dù nhiều bài viết tiếng Việt nhầm lẫn chi tiết này.
Comedian: quả chuối 6,2 triệu USD
Tác phẩm gây tranh cãi nhất là Comedian của Maurizio Cattelan, quả chuối dán băng keo lên tường. Justin Sun mua tại Sotheby’s New York cuối năm 2024 với tổng giá 6,2 triệu USD (giá búa 5,2 triệu), rồi công khai ăn quả chuối. Tác phẩm có mặt trong danh sách bộ sưu tập AINFT. Bản chất của Comedian là một chứng nhận quyền tác giả kèm hướng dẫn trưng bày, nên quả chuối có thể thay mới mà tác phẩm vẫn còn nguyên giá trị pháp lý.
Vụ Le Nez: những gì đã được xác nhận
Cuối năm 2021, Justin Sun mua tượng Le Nez của Alberto Giacometti tại Sotheby’s New York với giá 78,4 triệu USD và công bố tặng tác phẩm cho APENFT. Đây từng là “món trang sức” lớn nhất trong câu chuyện của dự án.
- 2021 Justin Sun mua Le Nez và thông báo tặng cho APENFT Foundation.
- Đầu 2025 Justin Sun khởi kiện nhà sưu tầm David Geffen, cho rằng Sydney Xiong, cố vấn nghệ thuật cũ của ông, đã bán tượng mà không có thẩm quyền và rằng APENFT “chưa bao giờ nắm quyền sở hữu”.
- Tháng 4/2025 David Geffen phản tố, cáo buộc APENFT đã đổi tượng vào đầu năm 2024 để lấy 10,5 triệu USD cùng hai bức tranh.
- Hiện tại Kết quả vụ kiện chưa được xác nhận công khai. Le Nez không xuất hiện trong phụ lục bộ sưu tập của sách trắng mới.
Token hóa nghệ thuật hoạt động ra sao
Khi một tác phẩm vật lý được “đưa lên blockchain”, thực chất có ba lớp tách biệt:
Lớp vật lý
Bức tranh, bức tượng thật nằm trong kho hoặc phòng trưng bày. Quyền sở hữu được xác lập bằng hợp đồng mua bán, giấy tờ đấu giá và luật của nước sở tại.
Lớp số
Ảnh chụp độ phân giải cao và thông tin tác phẩm được lưu trên BTFS hoặc hệ lưu trữ khác, kèm tệp metadata mô tả.
Lớp token
Một token TRC-721 ghi nhận ai giữ bản ghi số. Token này không tự động chuyển quyền sở hữu tác phẩm vật lý.
Nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ hiểu sai rằng giữ đồng NFT thì “có phần trong tranh Picasso”. Thực tế, đồng NFT là token quản trị TRC-20 với tổng cung 999,99 nghìn tỷ đơn vị, không phải chứng chỉ sở hữu phân mảnh. Chi tiết về cung và phân bổ có trong bài tokenomics APENFT.
Định giá nghệ thuật số: khó hơn bạn nghĩ
Sách trắng AINFT tuyên bố bộ sưu tập “trị giá hơn 200 triệu nhân dân tệ”. Đây là con số do dự án tự công bố, chưa qua thẩm định độc lập mà chúng tôi tìm được. Khi đánh giá một bộ sưu tập nghệ thuật số, bạn nên xét:
- Giá mua lịch sử chỉ cho biết ai đó từng trả bao nhiêu, không cho biết hôm nay bán được bao nhiêu. Thị trường NFT đã giảm rất sâu kể từ đỉnh 2021.
- Thanh khoản: một bức Picasso có thể mất nhiều tháng để tìm người mua. Một NFT trên sàn có khối lượng gần như bằng không còn khó hơn. AINFT Market, theo Protos, từng ghi nhận khối lượng trung bình chỉ khoảng 6 USD mỗi ngày sau khi đổi tên.
- Quyền sở hữu rõ ràng: vụ Le Nez là ví dụ điển hình về rủi ro pháp lý.
- Mối liên hệ với token: dù bộ sưu tập có giá trị, không có cơ chế nào buộc giá trị đó chảy về người giữ đồng NFT.
Đỉnh giá của đồng NFT theo CoinGecko xuất hiện vào tháng 9 năm 2021, đúng giai đoạn sôi động nhất của các thương vụ nghệ thuật. Giá hiện tại bạn có thể xem trên trang giá APENFT trực tiếp.
Có nên đầu tư nghệ thuật số không?
Không có câu trả lời chung cho mọi người, và bài viết này không phải lời khuyên tài chính. Dưới đây là cách cân nhắc thực tế:
- Chứng minh nguồn gốc và lịch sử sở hữu minh bạch trên chuỗi
- Có thể mua bán xuyên biên giới mà không cần nhà đấu giá
- Mở cửa cho nghệ sĩ trẻ, kể cả nghệ sĩ Việt, tiếp cận nhà sưu tầm quốc tế
- Phí chuyển nhượng trên TRON thấp
- Thanh khoản rất thấp sau khi cơn sốt NFT qua đi
- Giá trị phụ thuộc vào uy tín người tạo và cộng đồng
- Metadata có thể mất nếu lưu trữ không bền
- Tranh chấp quyền sở hữu tác phẩm vật lý có thể kéo dài nhiều năm
- Khung pháp lý về tài sản số tại Việt Nam vẫn đang hoàn thiện
Nếu bạn vẫn muốn thử, hãy bắt đầu nhỏ. Với nhà sưu tầm tại Việt Nam, một khoản vài trăm nghìn đến vài triệu đồng đủ để trải nghiệm quy trình mua, lưu ví và bán lại mà không gây tổn thất lớn nếu NFT mất giá.
Bắt đầu với một khoản nhỏ
Mua TRX trên một sàn được cấp phép hỗ trợ thanh toán bằng thẻ, rút về ví TronLink và tự trải nghiệm giao dịch NFT trên TRON trước khi bỏ vốn lớn.
Sàn được cấp phép, có quản lý · Hoạt động từ năm 2013 · Thanh toán bằng thẻ & ngân hàngCảnh giác lừa đảo trong thị trường NFT nghệ thuật
Tại Việt Nam, nhiều người mua tiền mã hóa qua giao dịch P2P hoặc qua các nhóm Telegram, Zalo. Thị trường NFT nghệ thuật cũng không thiếu chiêu trò:
- NFT “phiên bản Picasso” giả. Ai cũng có thể đúc một token mang tên Picasso. Chỉ tin địa chỉ hợp đồng được công bố trên kênh chính thức.
- Airdrop “nhận tác phẩm miễn phí”. Chương trình airdrop của APENFT đã kết thúc từ tháng 6 năm 2023. Mọi trang “claim” hiện nay đều là lừa đảo.
- Người bán P2P ép giao dịch ngoài sàn. Không chuyển khoản ngân hàng cho người lạ để “mua NFT giá hời” mà không có cơ chế ký quỹ.
- Trang giả mạo AINFT. Trang chính thức là ainft.com; ainft.io không phải trang chính thức.
Đọc thêm danh sách kiểm tra đầy đủ trong bài APENFT có lừa đảo không, và nếu muốn mua bán tác phẩm trên TRON, hãy xem đánh giá sàn APENFT Marketplace trước.
Góc nhìn tổng kết
Bộ sưu tập của APENFT là một trong những thí nghiệm táo bạo nhất của làn sóng NFT 2021: đưa tranh Picasso, NFT Beeple và cả quả chuối nổi tiếng nhất thế giới vào cùng một câu chuyện gắn với TRON. Nhưng thời gian cho thấy giá trị nghệ thuật, quyền sở hữu pháp lý và giá token là ba thứ khác nhau. Toàn bộ dòng thời gian của dự án được tổng hợp trong bài lịch sử APENFT. Nếu bạn quan tâm nghệ thuật số, hãy đến với nó bằng con mắt của nhà sưu tầm thận trọng, không phải người săn lợi nhuận nhanh.
Sẵn sàng sở hữu những đồng NFT đầu tiên?
Mở tài khoản miễn phí trên một sàn được cấp phép, mua bằng thẻ chỉ trong vài phút rồi rút về ví TRON của riêng bạn.
Sàn được cấp phép, có quản lý · Hoạt động từ năm 2013 · Thanh toán bằng thẻ & ngân hàngCâu hỏi thường gặp
Bộ sưu tập nghệ thuật APENFT gồm những tác phẩm nào?
Theo phụ lục sách trắng AINFT, bộ sưu tập gồm tranh Picasso Femme nue couchée au collier, Three Self-Portraits của Warhol, Ocean Front và bộ ABUNDANCE của Beeple, 1.686 khối Cube của Pak, The Computer in Society của Artzybasheff và Comedian của Cattelan. TPunk #3442 cũng được tặng cho APENFT.
APENFT có sở hữu tượng Le Nez của Giacometti không?
Năm 2021, Justin Sun công bố tặng Le Nez cho APENFT. Từ năm 2025, tác phẩm này là đối tượng tranh chấp pháp lý giữa Justin Sun và David Geffen, và kết quả cuối cùng chưa được xác nhận. Le Nez không có trong phụ lục sách trắng mới nhất.
Bức Warhol NFT của APENFT đã được bán chưa?
Có. NFT của Three Self-Portraits được bán lại trên Binance NFT với giá 2,8 triệu BUSD vào năm 2021, và số tiền này được dùng để mua và đốt khoảng 1,03 nghìn tỷ đồng NFT.
Mua đồng NFT có nghĩa là sở hữu một phần tranh Picasso không?
Không. Đồng NFT là token quản trị TRC-20, không đại diện cho cổ phần trong bất kỳ tác phẩm nào. Giá trị bộ sưu tập do dự án tự công bố và không quy đổi trực tiếp ra giá token.
Có nên đầu tư nghệ thuật số không?
Nghệ thuật số có thanh khoản thấp, giá biến động mạnh và khó định giá. Chỉ nên dùng số tiền bạn chấp nhận mất, tự kiểm chứng tác phẩm và quyền sở hữu, và không coi đây là lời khuyên đầu tư.
